Styl ten można uznać za pierwszy nurt, w którym zaczęło rozwijać się wzornictwo przemysłowe. Jak sama nazwa wskazuje, styl wiktoriański rozwinął się w okresie panowania królowej angielskiej Wiktorii i obejmował nie tylko wzornictwo, lecz również miał duży wpływ na architekturę. Był to okres wielkich przemian, wybuchła II rewolucja przemysłowa, nastąpił rozwój przemysłu, techniki i wynalazków, a także rozpoczęto masową produkcję.  Styl wiktoriański przepełniony był ornamentyką oraz cechował się zamiłowaniem do nadmiernej dekoracyjności i rzeźbień. Wykorzystywano motywy z różnych okresów (eklektyzm).  W późniejszej fazie styl znalazł również zwolenników za oceanem – w Stanach Zjednoczonych Ameryki.

Wyróżniki stylu:
- odznaczał się ciężkością licznej ornamentyki i przeładowania formy,
- sztuczna pompatyczność ozdób, dekoracji, które zajmowały we wnętrzach każdą wolną przestrzeń,
- brak spójności stylu i jakości, przez co wydawał się tandetny,
- zastosowanie nowych surowców,
- eklektyzm (wykorzystanie stylów z różnych epok).

Styl wiktoriański możemy podzielić na trzy fazy:
- fazę wczesną (early Victorian, 1837-1850) – dominował neogotyk i neoklasycyzm
- fazę środkową (mid-Victorian, 1850-1875) – eklektyzm oraz duża ilość ornamentów
- fazę późną (late Victorian, 1875-1901) – nowe tendencje zainicjowane przez J. Ruskina i prerafaleitów

Punktem przełomowym w dziedzinie wzornictwa przemysłowego była Wielka Wystawa Światowa w Londynie, która miała miejsce w 1851 roku w budynku Crystal Palace. Zaprezentowana została  tutaj po raz pierwszy sztuka produkowana przemysłowo. Budynek projektu Josepha Paxtona był swoistym manifestem doby żelaza i szkła, zaś wystawa prezentująca styl wiktoriański była przepełniona ornamentyką, co zdecydowanie podkreślało brak spójności ówczesnego nurtu i wskazywało na wyraźne tendencje społeczeństwa do przepychu.

XIX w. to okres wielkich przemian i rozwoju cywilizacji. Dzięki II rewolucji przemysłowej a także dzięki uzyskiwaniu tanich materiałów nastąpił rozwój masowej produkcji. Artyści i rzemieślnicy zostali wyparci przez maszyny, produkty mogły być wykonywane w niezwykle szybki, oszczędny i łatwy sposób, co niestety jednocześnie wpływało na ich tandetny wygląd. Rewolucja przemysłowa wiązała się nie tylko z rozwojem ogromnego przemysłu fabrycznego, lecz pod jej pojęciem rozumiemy również szereg zmian ekonomicznych i społecznych. Przewrót ekonomiczny spowodował zmiany w obrębie organizacji produkcji, zmiany w charakterze prowadzenia przedsiębiorstw, zasadach kalkulacji danej produkcji. Zaś na przemiany w strukturze społecznej przede wszystkim złożył się upadek znaczenia rzemieślników, również chłopów oraz wielkich ziemskich właścicieli, podczas gdy wzrastało znaczenia nowej i coraz liczniejszej klasy robotników a także burżuazji przemysłowej. Równocześnie następowało skoncentrowanie ludności w obrębie dużych miastach. Ów najistotniejszy w nowożytnych dziejach przewrót miał miejsce w różnym czasie a także w różnym stopniu w poszczególnych krajach, a niestety na ogromnych obszarach świata jeszcze nawet do dziś dnia nie nastąpił.

Wynalazki, które zmieniły świat:
1852 – prototyp sterowca (Giffard, Francja)
1853 – Strzykawka i igła do zastrzyków Charles Gabriel Pravaz
1853 – lampa naftowa (Ignacy Łukasiewicz, Polska),
1854 – pierwsza żarówka elektryczna (Goebel, Niemcy) nowy sposób destylacji ropy naftowej (Ignacy Łukasiewicz, Polska),
1855 – zapałki (Lundstrm, Szwecja),
1855 – Otwieracz do puszek Robert Yeates
1856 – masowa produkcja stali (Bessemer, Anglia
1857 – winda osobowa (Otis, USA),
1859 – Dżinsowe spodnie Levi Strauss
1859 – silnik spalinowy, gazowy (Lenoir, Francja),
1861 – rower zaopatrzony w pedały Pierre i Enrest Michaux
1861 – Tworzywa sztuczne Alexander Parkes
1863 – metro (Londyn),
1867 – żelbet pierwszy patent (Monier, Francja), dynamit (Nobel, Szwecja),
1868 – margaryna (Francja), konserwy mięsne (USA), stal wolframowo–manganowa (Anglia), odkrycie w widmie słonecznym helu (P.J.C. Janssen, Francja).
1869 – otwarcie kanału Sueskiego,
1876 – telefon (Bell, USA,
1877 – wirówka do mleka (Szwecja), statek chłodnia, fonograf (Edison, USA), zgrzewarka elektryczna (Thomson, USA), mikrofon (Edison, USA).
1878 – mikrofon stykowy (USA), silnik dwusuwowy (D. Clerk, Szkocja).
1879 – lokomotywa elektryczna (Niemcy), żarówka elektryczna (Edison, USA),
1881 – tramwaj elektryczny (Siemens, Niemcy),
1882 – elektryczne żelazko (H. Seely).
1886 – Coca-Cola John Pemberton
1886 – produkcja aluminium na skalę przemysłową (Francja),
1887 – gramofon i produkcja płyt (Berliner, USA),
1889 – ukończenie budowy wieży Eiffla (Paryż),
1890 – teleautograf do przekazywania obrazów na odległość (E. Gray, USA).
1892 – Silnik Diesla Rudolf Diesel Niemcy
1893 – Pistolet automatyczny Hugon Borchardt
1896 – radio (Popow, Rosja, Marconi, Włochy),
1897 – Aspiryna Felix Hoffmann
1900 – Kino dźwiękowe Leon Gaumont

W Polsce:

Ta właściwa przemysłowa rewolucja w Królestwie Polskim dokonała się w latach 1850-90. Nastąpiła powszechna mechanizacja włókienniczego przemysłu; na początku lat siedemdziesiątych w przędzalnictwie przewagę miały duże zakłady fabryczne, które działały głównie na terenie Łodzi. Natomiast dłużej trwała mechanizacja tkactwa, głównie jeżeli chodzi o produkcję ciężkich wełnianych tkanin, gdzie przewaga produkcji zmechanizowanej dopiero nastąpiła pod koniec lat osiemdziesiątych. W latach 1849- 90 w przemyśle włókienniczym ilość zakładów stosujących parowy napęd wzrosła z 9 do przeszło 100, natomiast moc maszyn prawie stokrotnie. Podobne zmiany nastąpiły także w innych przemysłowych gałęziach; najwyższy europejski poziom osiągnęło cukrownictwo (w roku 1838 powstała pierwsza fabryczna cukrownia).Wyjątkowe znaczenie miała wprowadzona mechanizacja zarówno w przemyśle metalicznym jak też w maszynowym; w dziedzinie hutnictwa zwycięstwo nowoczesnej techniki, która wykorzystywała paliwo mineralne, dopiero się dokonało w latach 1878-90, kiedy to zbudowano w Zagłębiu Dąbrowskim oraz Warszawie nowe huty. Na terenie całego Królestwa Polskiego w przemyśle, w latach 1853-88 moc czynnych parowych maszyn wzrosła z około 2 tysięcy KM do prawie 55 tysięcy, zaś liczba zatrudnionych tam robotników z około 50 tysięcy do około 150 tysięcy. Powstały trzy okręgi przemysłowe: warszawski – wielobranżowy, łódzki – włókienniczy oraz sosnowiecko-częstochowski – górniczo-hutniczy (obecnie Górnośląski Okręg Przemysłowy).

Podsumowanie:

Powiedzenie „Pieniędzmi nie kupi się gustu” doskonale oddaje klimat ówczesnych czasów, gdzie wyższa klasa mogła pozwolić sobie na zakup najnowszych produktów, jednocześnie do przesady przepełniała swoje mieszkania bibelotami, co w efekcie nadało wnętrzom tandetny, komiczny wygląd.

Nie można przekreślać jednak znaczenia tego nurtu, gdyż styl wiktoriański mimo swojej pompatyczności i zamiłowania do wszelkich ozdób, był zapowiedzią dalszych zmian w projektowaniu, stawiających na większą funkcjonalność przedmiotów codziennego użytku.



Comment now!











Trackbacks